23 osoby wyskoczyły z samolotu. Połowa bez spadochronu

W grudniu 2018 roku „The BMJ”, jedno z najpoważniejszych czasopism medycznych świata, opublikowało wyniki pierwszego randomizowanego badania nad skutecznością spadochronów. Zespół Roberta W. Yeha postanowił sprawdzić rzecz, którą medycyna przyjmowała dotąd na wiarę: czy spadochron naprawdę chroni przed śmiercią i poważnymi urazami przy skoku z samolotu. Spośród 92 zapytanych pasażerów samolotów i śmigłowców do eksperymentu zgłosiły się 23 osoby. Losowanie podzieliło je na dwie grupy: jedna skakała ze spadochronem, druga z pustym plecakiem.

Wynik zaskoczy każdego, kto czyta tylko nagłówki. Zgony: zero w obu grupach. Poważne urazy: zero w obu grupach. Statystyka mówi jasno – spadochron nie daje żadnej mierzalnej przewagi nad pustym plecakiem.

Zanim spakujesz plecak i ruszysz na lotnisko, jeden szczegół z sekcji „metody”. Uczestnicy skakali z samolotów stojących na płycie lotniska. Średnia wysokość skoku: 60 centymetrów. Prędkość maszyny: zero kilometrów na godzinę.

Autorzy zrobili to celowo. „The BMJ” co roku w świątecznym numerze publikuje badania przeprowadzone z pełną naukową starannością i z przymrużeniem oka – to konkretne miało pokazać jedno: wyniki mówią wyłącznie o ludziach, których zbadano, w warunkach, w których ich zbadano. Chętnych do skoku bez spadochronu znajdziesz tylko wśród tych, którzy stoją na ziemi.

Z doniesieniami o dzieciach i ekranach jest dokładnie tak samo. „Badanie wykazało, że ekrany niszczą mózgi nastolatków”. „Badanie wykazało, że gry rozwijają koncentrację”. Obie wersje krążą po sieci, obie mają w tle jakieś badanie i obie mogą pochodzić z eksperymentów, w których nikt nie wzbił się w powietrze. Kto skakał? Z jakiej wysokości? Ilu ich było – 23 czy 23 tysiące? Te trzy pytania robią większą różnicę niż cały nagłówek.

W „Cyfrowej diecie” poświęcam temu osobne miejsce: jak czytać doniesienia o badaniach, zanim na ich podstawie zaczniemy urządzać życie sobie i dziecku. Zasada działa wszędzie – przy badaniach o ekranach, o depresji, o lekach, nawet o klockach lego. Takie istnieją: w 2018 roku sześcioro pediatrów połknęło główki lego, żeby zmierzyć, po ilu dniach odzyskają je z drugiej strony. Nauka niczego się nie boi. Warto tylko za każdym razem sprawdzić wysokość skoku – czasem cała rewolucja wisi na 60 centymetrach.

Źródła: Robert W. Yeh i wsp., „Parachute use to prevent death and major trauma when jumping from aircraft: randomized controlled trial”, The BMJ, 2018, DOI: 10.1136/bmj.k5094. Andrew Tagg i wsp., „Everything is awesome: Don’t forget the Lego”, Journal of Paediatrics and Child Health, 2018.